Hội Độc Thân

     
*

B BÀI CA DAO vào ĐẦM GÌ ĐẸP BẰNG SEN CÓ PHẢI LÀ “CÂU CA PHẢN TRẲC” ?

* Phạm Hải Lê,

Khoa Ngữ văn ĐHSP TP HCM

Bài ca dao :

Trong đầm gì đẹp bằng sen

Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng

Nhị quà bông trắng lá xanh

Gần bùn nhưng mà chẳng tanh hôi mùi bùn.

Là một bài xích ca dao hết sức quen thuộc thuộc với người Việt xưa nay. Bàn về bài bác ca dao này, công ty thơ Phùng quán viết :

Mặc mang đến câu ca được cả nước lưu truyền

Và đời vẫn tin là ca ngợi phẩm cách của sen

Nhưng tôi vẫn không thể nào tin được

Câu ca này gốc gác tự quần chúng. #

Bởi câu ca sặc hương thơm phản trắc

Của những phường bội nghĩa bội bạc !

Vốn con cái của giai cấp thuộc khổ

Chúng chòi lên cuộc đời quyền lực đá quý son

Nghĩ đến mẹ phụ thân chúng xấu hổ

Chúng mưu toan giấu che từ bỏ

Nói xa gần chúng mượn chuyện sen

Nhị đá quý bông trắng lá xanh

Gần bùn nhưng mà chẳng tanh hôi mùi bùn

Tất cả là trong mẫu chữ gần

Chỉ một chữ cơ mà thấu gan, thấu ruột

Những manh trọng tâm bội nghĩa vong ân.

<…>

(“Hoa sen” trích trong Nhớ Phùng Quán, Nxb Trẻ 2003)

Bài “Hoa sen” của Phùng quán gợi lên vào ta hình ảnh hoa sencon người – một đứa nhỏ đỏng đảnh, đen bạc bội nghĩa. Đất mẹ túng bấn chắt chiu sinh nở ra sen : đứa bé “da trắng tóc dài” đẹp nhất trong đầm – bên trên đời, đẹp hơn tất cả mọi người. Đứa nhỏ xinh đẹp ấy được vật vã hiện ra từ vào gian khó khăn “của giai cấp thuộc khổ”. Thế nhưng đứa con xinh đẹp ấy lại tự rời xa đất mẹ, rũ bỏ quá khứ. Nó muốn cắt đứt trọn vẹn mối liên hệ với mẹ phụ thân chỉ bởi “xấu hổ”, chỉ bởi sợ người đời biết dòng nguồn gốc xấu xí “hôi tanh” của mình.

Phải chăng giải pháp tiếp nhận của bên thơ Phùng tiệm về hoa sen là một cách hiểu mới, biện pháp hiểu apple bạo, tiếp cận được thần thái của bài bác ca ? Người đời vẫn thường nhắc “Văn chương tự cổ vô bằng cớ”. Những lập luận, những biện minh của ông, như : Gốc của sen là thăm thẳm bùn đen/ Nhị vàng bông trắng lá xanh là vì bùn nuôi dưỡng, Ngay cả hương thanh khiết ta đặt lên bàn thờ cúng / Cũng là xương thịt của bùn tanh, ko phải là không có căn cứ. Bí quyết hiểu này, như ông khẳng định ngay từ đầu : Mặc cho câu ca được cả nước lưu truyền / với người đời vẫn tin là ca ngợi phẩm cách của sen nhưng ông vẫn cho rằng : câu ca sặc mùi hương phản trắc. Cây sen tươi đẹp, hoa sen xinh tươi, thơm ngát, hiện đại lớn lên từ bùn lầy nhưng lại xoay lưng với bùn lầy – phủ nhận cội nguồn, “bội nghĩa vong ân”. Với nếu vậy, thì đúng như ông khẳng định, câu ca này sẽ không thể ở trong kho báu dân gian. Bởi kho tàng dân gian chứa những hòn ngọc quý về ngôn từ lẫn ý tưởng, yêu cầu không thể dung chứa “đứa con lạc loài phản trắc”.

Thế nhưng, dường như với người Việt xưa nay, bài bác ca dao được cả nước lưu truyền này sẽ không hề hàm chứa nghĩa “quay lưng phủ nhận quá khứ”, mà lại hàm nghĩa “ca ngợi phẩm chất của sen” như bên thơ Phùng tiệm nêu tức thì từ khổ mở đầu bài xích “Hoa sen” của ông. Vậy bí quyết hiểu của “đời” – của người Việt xưa nay – có võ đoán ko ?

Mở đầu bài bác ca dao là một câu hỏi tu từ – hỏi nhưng ko phải để hỏi cơ mà là để khẳng định: sen là loại hoa đẹp nhất. Cùng ngay vào câu hỏi tu từ này, từ đẹp được chọn dùng chứ ko phải từ xinh. Đẹp cùng xinh được xem như là từ đồng nghĩa không trọn vẹn vì cả hai đều gồm nghĩa chỉ đặc trưng của đối tượng được đánh giá bán tốt, đem lại hứng thú đặc biệt, khiến người ta cảm thấy thích thú, nhưng đẹp được dùng khi đối tượng được đánh giá bán về cả hình thức lẫn nội dung, phẩm chất. Còn xinh lại chỉ được dùng khi đối tượng được đánh giá chỉ là yếu tố mặt ngoài, yếu tố hình thức. Chọn từ đẹp, tác giả gửi gắm được những điều nhưng mà từ xinh chẳng thể nào bao chứa nổi.

Kết thúc bài xích ca dao lại là một câu trần thuật phủ định : Gần bùn cơ mà chẳng hôi tanh mùi bùn.


Bạn đang xem: Hội độc thân


Xem thêm: Có Bao Nhiêu Đời Vua Hùng Gồm Những Ai? 18 Đời Vua Hùng Gồm Những Ai


Xem thêm: 3 Lần Kháng Chiến Chống Quân Mông Nguyên Của Nhà Trần, Nguyên Nhân Thắng Lợi Và Ý Nghĩa Lịch Sử


Từ phủ định chẳng góp phần nắm rõ hơn mẫu vị thế của người nói ở đây. Người nói không phải là sen, không phải là người vào cuộc tự đánh giá về mình mà là người không tính cuộc đánh giá. Sen ko tự nói về mình nhưng người không giống đánh giá về sen. Đây là sự đánh giá chỉ khách quan, không mang ý nghĩa chủ quan. Ko kể ra, thanh âm của từ chẳng – một nguyên âm ngắn (nguyên âm /ă/) thuộc với một thanh thấp, ngắn, không bằng phẳng (thanh hỏi) – như góp phần tăng thêm sức nặng đến sự phủ định kia. Từ chẳng đã sở hữu lại những lượng tin tức bổ sung nhưng mà từ “không” không thể gồm được. Sự phủ định này nhằm để khẳng định phẩm chất của sen “đẹp từ hình thức mang lại tới nội dung, từ dáng vẻ vẻ mang đến tới phẩm cách”.

Còn từ gần ? Gần có phải là điểm thắt cùng cũng là điểm mở của chiếc sự chứa chất của những manh trọng tâm bội nghĩa vong ân bởi vì bùn với sen đâu phải chuyện gần, chính là sen mọc lên từ vào đó như nhà thơ Phùng cửa hàng khẳng định ? xoay trở lại câu mở đầu, ta thấy tác giả đã khẳng định ngay từ nhị chữ đầu tiên trong đầm gì đẹp bằng sen, trong đầm chứ ko phải trong đồng. Như vậy, ngay câu mở đầu, chữ mở đầu cũng là một minh chứng mang đến thấy sen thành thực, ko dối trá. Cùng tiếp theo ở câu cuối, nếu ta cố thế gần bằng trong hoặc bằng giữa thì đều ko ổn bởi cả hai từ này đều khiến phản cảm do chúng phá vỡ chiếc mạch thông thường đã tất cả của bài bác ca dao : trong khiến mang đến câu ca bị lặp, giữa thì dễ dẫn đến cảm giác sai lôgic vì chưng sự trang thiết bị của chính nó sẽ đem lại. Nhị chữ trong đầm của câu mở đầu và hai chữ gần bùn của câu kết bài bác cùng cấu trúc câu hỏi tu từ với câu trần thuật phủ định chỉ gợi liên tưởng đến hình ảnh của sen thuộc những loại cây khác, liên tưởng đến một ẩn dụ về môi trường, nặng nề dẫn dắt sự suy diễn theo hướng “sen lớn lên từ bùn rồi quay lại phủ nhận bùn”. Sự suy diễn này, nếu gồm thì chỉ có thể là kết quả của sự áp đặt từ ko kể vào chứ không thể từ câu chữ của câu ca.

Thêm vào đó, nhì câu giữa bài bác Lá xanh bông trắng lại chen nhị kim cương /Nhị kim cương bông trắng lá xanh là một minh chứng đến sự trung thực, sự thận trọng. Đây là nhì câu miêu tả nhưng nội dung thông tin chỉ là một. Nhịp thơ và lối đảo ngược trong giải pháp tả từ kế bên vào : Lá xanh à bông trắng à nhị vàng rồi lại từ vào ra : Nhị đá quý à bông trắng à lá xanh khiến người nghe như thấy tác giả đang chỉ ra một phương pháp cụ thể, rạch ròi, rõ ràng ; khác nhau đến mức gây cảm giác : người nói đang tách tách một cách trần trụi, không giấu giếm, không bít đậy. Sự bóc tách thành thực ấy càng tôn thêm vẻ đẹp thanh khiết của sen. Rất khó có thể có thể nói vẻ đẹp tươi tắn, thanh khiết của hoa sen ngời ngời vào từng câu chữ là do sự phối màu sắc tài tình của tác giả tuyệt vì chủ yếu bản thân đối tượng sen đẹp, sen xinh cơ mà ra.

Cách sử dụng câu hỏi tu từ ngay lập tức từ câu mở đầu, lối tả từ lá tới hoa rồi đến nhị với lại đảo ngược từ nhị đến hoa rồi tới lá, kết hợp với câu kết cuối bài bác theo lối phủ định để nhưng khẳng định của tác giả dân gian – quần chúng. # bao đời – thuộc hình ảnh bông sen, toà sen chốn Phật đài hay trên bàn thờ của gia đình, bên trên miếu thờ, đình thờ của dòng họ, xóm làng… đã khiến tuyệt đại bộ phận người Việt xưa cũng như ni đều hiểu bài ca dao ngợi ca vẻ đẹp đương đại của bông sen, từ đó để ngụ ý ngợi ca phẩm chất cao niên trong sạch của nhỏ người. Cảm thức ngôn ngữ thuộc với cảm thức văn hoá được thấm nhuần vào huyết quản dường như đã khiến hiếm người Việt, với thậm chí cả người nước ko kể nắm vững ngôn ngữ Việt, văn hoá Việt cũng không hiểu theo nghĩa “bài ca dao hàm chứa thói vô ơn phản trắc…”.

Mạo muội viết bài bác viết nhỏ này, người viết mong mỏi muốn góp thêm một tiếng nói để góp phần bao gồm một ánh nhìn công bằng cùng khách quan lúc bình giá bài bác ca dao Trong đầm gì đẹp bằng sen.

TP. Hồ Chí Minh, mon 9-2007

PHL